Khi bé ỉa khó, phân cứng, khô hoặc đi thành từng viên nhỏ (phân dê), 2 hay 3 ngày mới đi tiêu một lần, thì bé bị đi táo hay gọi là táo bón.

Cũng nên lưu ý rằng, phân cứng như vậy mới là dấu hiệu táo bón chứ một số bé 2-3 ngày mới đi tiêu được một lần là chuyện bình thường nhưng phân không cứng thì không phải là táo bón.

1. Các bé sơ sinh

Với những bé bú sữa mẹ hoàn toàn thì không lo chuyện táo bón bởi bé có thể nhiều ngày mới đi một lần thì phân vẫn mềm và đi dễ dàng.

Đối với các bé uống sữa công thức, việc bị táo bón là chuyện khó tránh, dù các mẹ đã cất công chọn loại sữa nổi tiếng, hay hàng xách tay, hay có bổ sung chất xơ, mẹ cũng đã cố gắng pha đúng như chỉ dẫn, cho ăn đúng liều lượng.

Để tránh cho bé bị táo bón, mẹ nên dừng cho bé uống sữa công thức mà chuyển về bú mẹ hoàn toàn. Thời gian đầu mẹ chưa có đủ sữa thì có thể thay dần dần từng cữ bú sữa công thức sang sữa mẹ. Sau một thời gian, cơ thể mẹ sẽ điều chỉnh và có đủ sữa theo nhu cầu của bé. Hoặc trong thời gian đầu chưa có đủ sữa, mẹ có thể đi xin sữa của mẹ khác cho bé bú.

2. Với những bé lớn

Hiện tượng táo bón ở các bé lớn cũng giống như ở người lớn. Để hiểu rõ nguyên nhân táo bón, ta hãy theo dõi quá trình di chuyển của thức ăn trong bộ máy tiêu hóa:

Sau khi được nhai và xử lý một phần, thức ăn được nuốt vào bụng, và thường sẽ lưu lại ở dạ dày từ 2 – 4 giờ, rồi đi xuống ruột. Tuyến ruột bao gồm ruột non và ruột già. Tỷ lệ về chiều dài giữa ruột già và ruột non ở bé cũng tương đương với ở người lớn.

Thời gian thức ăn đi qua ruột mất khoảng 10 tới 20 giờ. Trong suốt thời gian này, các thành ruột hấp thu hết các chất dinh dưỡng trong thức ăn, những gì còn lại không được hấp thụ thì được đưa xuống ruột già tạo ra phân. Những chất này phần lớn là các chất xơ có trong trái cây, trong rau. Tuỳ theo loại đồ ăn cùng với sự hoạt động của cơ thể mà các chất tạo phân này di chuyển nhanh hay chậm trong bộ máy tiêu hóa. Nếu việc di chuyển trong ruột diễn ra chậm quá, các chất tạo phân bị mất nước làm phân sẽ bị khô và dễ sinh ra táo bón.

Hiểu được điều này, để tránh táo bón, ta nên chọn các thực phẩm có thể di chuyển nhanh và tạo chất bã nhanh như: trái cây, rau, chất hạt. Các loại sữa bò, sữa công thức và các thực phẩm để lại ít chất bã như đường, socola, thịt thì di chuyển trong ruột chậm hơn.

3. Làm gì khi bé bị táo bón?

Đối với trẻ em bị táo bón, cha mẹ nên chăm sóc như sau.

Cho các bé uống nhiều nước hơn nhưng không uống các loại nước ngọt, nước có gas.

Cho bé ăn thêm nhiều trái cây chín và rau xanh.

Giảm bớt lượng dầu mỡ trong các món ăn, hạn chế chiên xào.

Giảm bớt các loại bánh kẹo mà cho bé ăn trái cây chín.

Các loại thuốc nhuận tràng phải dùng theo sự chỉ dẫn của bác sĩ, không được lạm dụng.

Không thụt hậu môn cho bé bởi sẽ khiến bé có tâm lý lo sợ, càng không dám đi ngoài. Thụt hậu môn nhiều lần còn làm bé sinh ra phụ thuộc vào việc thụt.

Khi bị táo, các bé sẽ không thích ăn và có thể hơi sút cân, nhưng không nên vì thế mà mẹ lo lắng quá làm cho bé càng thêm sợ hãi.

Khi đi tiêu, do phân cứng, bé có thể thấy đau nên ngại rặn. Cha mẹ không nên mắng các bé vì việc này mà khiến bé càng sợ phải đi ngoài. Hàng ngày mẹ hãy cho bé ngồi bô đúng giờ, khoảng 10 phút mỗi lần và làm như không chú ý tới bé, để bé tự làm việc của mình.